Diagnose en behandeling volgens het type aandoening

Osteoporose (OP)

Definitie bij vrouwen:

Osteopenie indien de botdensiteit tussen -1 en -2.5x onder de standaarddeviatie ligt
Osteoporose indien de botdensiteit -2.5x onder de standaarddeviatie ligt

Vanaf de leeftijd van 35 jaar verliest iedereen stilaan bot.
Toename van botverlies vooral in de postmenopauzale periode: 15% op 5 jaar tijd.

Risicofactoren:

blanken en aziaten
familiaal
mager en klein
vroege menopauze
verminderde fysieke activiteit
lage calciumaanvoer in de voeding
teveel alcohol
roken
corticoïden
endocriene aandoeningen
multiple myeloma

Soorten osteoporose:

primair <—> secundair
type I (postmenopauzaal) <—> type II (leeftijdsgebonden)

idiopatische vorm

bij premenopauzale vormen en bij de man onder 60 jaar zonder duidelijke oorzaak
verhouding vrouw/man = 10/1
vooral vertebrale compressiefracturen

juveniele idiopatische OP

voor of bij het begin van de puberteit

corticoïd-geïnduceerde OP

primaire hyperparathyreoïdie

hypogonadisme

amenorroe
bij mannen

hyperthyroïdisme

verhoogde botturnover en resorptie

maligne aandoening

immobilisatie, inflammatoire aandoeningen

Nazicht:

DEXA (dual energy X-ray absorptiometrie) lumbaal en femurhals (totale heup of hals) met T- en Z-score

T-score: vergelijking met de piekbotmassa voor hetzelfde geslacht
Z-score vergelijking met de gemiddelde botdensiteit voor zelfde leeftijd en geslacht
Voor elke standaarddeviatie minder dan het gemiddelde stijgt het risico op fractuur 2x

Preventie:

Calcium supplement indien een laag calciumdieet (minder dan 400mg/d), prepubertair, postmenopauzaal
Calcium+ vit D supplement bij bejaarden, in elk geval bij osteoporose of anabole behandelingen
Oefeningen: gewichtsdragend

Behandeling:

Criteria voor toelating van bisfosfonaten

bij corticoïd-geïnduceerde OP bij vrouwen (Fosamax 10mg/d) 7.5mg of meer prednisolone/d minstens 3 maand

+ menopauze zonder hormonale substitutie 

of
+T-score <-1.5 lumbaal of heup (met DEXA protocol)

• bij postmenopauzale vrouw voor toelating voor bisfosfonaten (Fosamax, Fosavance, Alendronaat, Actonel, Actonel Combi D, Bonviva, Aclasta i.v. jaarlijks) of SERM (Evista):
  
  antecedent wervelfractuur > of = 25% (vooraan-midden-achteraan) of 4mm reductie in hoogte (radiologisch bijgevoegd protocol)
  indien T-score botdensiteit -2.5x onder de standaarddeviatie lumbaal of heup (met DEXA protocol)
   
• bij de man: 2/3 criteria zijn vereist (Fosamax 10mg, Alendronaat 10mg, Aclasta i.v. jaarlijks)

1. antecedent wervelfractuur > 25% of > 4mm reductie in hoogte (radiologisch bijgevoegd protocol)
2. indien T-score botdensiteit -2.5x onder de standaarddeviatie lumbaal
3. indien T-score botdensiteit -1.5x onder de standaarddeviatie heup (met DEXA protocol)

SERMs (selectieve oestrogeen receptor modulators) (Evista): enkel postmenopauzaal en enkel voor lumbale osteoporose
HRT (hormone replacement therapy)
calcitonine na recente fractuur – ook pijnstillend

Bisfosfonaten: potente inhibitoren van botresorptie

Alendronaat 10mg/d of 70mg (vrouwen)/week (Fosamax, Fosavance 70mg (met foliumzuur), Alendronate TEVA 70mg (zonder toelating adviseur)
Risedronaat 5mg/d of 35mg (vrouwen)/week (Actonel, Actonel Combi D - met Ca en vit. D)
Ibandroninezuur (Bonviva) 150mg 1/maand per os of IV 3mg 4/jaar
Zoledroninezuur (Aclasta) 5mg IV één maal per jaar

Opgelet bij nierinsufficiëntie, oesofagale reflux/hiatale hernia
Inname op een lege maag met groot glas water en niet gaan liggen nadien minstens 1h voor de maaltijd
 

bij vrouwen ouder dan 80j 2h na het avondeten op een lege maag in een glas water als suspensie
niet bij ernstige nieraandoeningen creatinineklaring < 30ml/';
opgelet bij risico op veneuze trombo-embolie;
opgelet invloed op Ca-bepaling;
niet bij fenylketonurie;
bij begin soms nausea en diarree, soms hoofdpijn
DRESS-syndroom: drug rash eosinophilia and systemic symtoms

Altijd Ca-supplement 500 of 1000mg naargelang het dieet
Vitamine D (minstens 400IU)/d bij ouderen

teriparatide (Forsteo) spuitampulen s.c. sinds 1.2.2006:

na > 12m bisfonaten of SERM
T-score lumbaal < -2.5 (DEXA) max 6 m voor de aanvraag
MINSTENS 2 wervelfracturen > 25% hoogtereductie of 4mm
EN de laatste fractuur opgetreden na 12m bisfonaten of SERM

stuur me een mail

Terug naar metabole ziekten